Yerebatan Sarnıcı’nın Mülkiyet Devri

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İstanbul’un en önemli tarihi yapılarından Yerebatan Sarnıcı, kapsamlı bir restorasyon ve güçlendirme sürecinin ardından yeniden gündemde. İstanbul Büyükşehir Belediyesi bünyesinde faaliyet gösteren İBB Miras tarafından yürütülen çalışmalarla Temmuz 2022’de yeniden ziyarete açılan yapı, bugün hem kültürel hem de hukuki bir tartışmanın odağında yer alıyor.

Bilimsel koruma ilkelerine uygun şekilde gerçekleştirilen restorasyon kapsamında yapının strüktürel güçlendirmesi yapılırken, deprem riskine karşı kapsamlı mühendislik önlemleri alındı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi bütçesinden önemli bir yatırımın gerçekleştirildiği projede, yapının müze işlevine uygun olarak ziyaretçi sirkülasyonunu düzenleyen yeni gezi platformları oluşturuldu. Ayrıca özgün mimariyi ön plana çıkaran ve mekânsal algıyı güçlendiren modern bir aydınlatma sistemi hayata geçirildi. Bu sistem sayesinde yapının kolon dizileri, derinliği ve tarihi atmosferi yeniden kurgulanarak ziyaretçi deneyimi üst seviyeye taşındı.

Restorasyonun ardından Yerebatan Sarnıcı’na olan ilgi dikkat çekici biçimde arttı. Yenileme öncesinde günlük yaklaşık 1000 ziyaretçi ağırlayan yapı, yeniden açılış sonrasında günlük ortalama 10 bin ziyaretçi seviyesine ulaştı. Açılışından bu yana geçen yaklaşık 1000 günlük süreçte ise 10 milyondan fazla ziyaretçi ağırlayan sarnıç, İstanbul’un en önemli kültür destinasyonlarından biri haline geldi.

Ekonomik açıdan da dikkat çeken bir başarı yakalayan yapı, kısa sürede restorasyon maliyetini karşıladı. Elde edilen gelirlerin yalnızca işletme giderlerini karşılamakla kalmayıp, aynı zamanda İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin diğer kültürel miras projelerine de kaynak oluşturduğu belirtildi. Bu yönüyle Yerebatan Sarnıcı, kültürel miras yatırımlarının sürdürülebilir bir model oluşturabileceğini ortaya koydu.

Mülkiyet Devri Tartışması

Tüm bu gelişmelerin ardından yapının mülkiyetine ilişkin önemli bir değişiklik yaşandı. Tapu kayıtlarına göre, 01 Nisan 2026 tarihi itibarıyla Yerebatan Sarnıcı’nın mülkiyeti, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun ilgili hükümleri gerekçe gösterilerek Vakıflar Genel Müdürlüğü bünyesindeki vakıflar adına tescil edildi.

Devir işleminin; Ayasofya-i Kebir, Kalıçeci Hasan Ağa, Hacı Beşir Ağa, Teşrifati Mehmet Akif Bey, Dülbentçizade Mustafa Efendi, Haremeyn, Fatih Sultan Mehmet Han (Ayasofya) ve Kanuni Sultan Süleyman Han (Kırkçeşme) vakıfları adına gerçekleştirildiği belirtildi.

Öte yandan, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bu süreçle ilgili önceden herhangi bir resmi tebligat yapılmadığı, idari bir bildirimde bulunulmadığı ve bilinen herhangi bir mahkeme kararı ya da devam eden bir yargı süreci olmaksızın mülkiyet değişikliğinin gerçekleştirildiği ifade edildi. Belediyenin söz konusu durumu 1 Nisan 2026 tarihinde tapu kayıtlarını incelemesi sırasında öğrendiği kaydedildi.

Hukuki Süreç Başlıyor

Hukuki açıdan değerlendirildiğinde, 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 30. maddesi ve Vakıflar Yönetmeliği’nin 178. maddesi uyarınca bir taşınmazın vakıf kültür varlığı olarak tescil edilebilmesi için vakıf yoluyla meydana geldiğinin açık ve kesin belgelerle ortaya konulması gerekiyor.

Ancak 20 Kasım 2025 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen ve 05 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenlemelerle birlikte bu kapsamın genişletildiği ifade ediliyor. Yeni uygulamada, taşınmazın geçmişte vakıflar tarafından onarım görmüş olması, desteklenmesi veya vakıflarla ilişkilendirilebilmesi gibi unsurların da tescil sürecinde dikkate alınabildiği belirtiliyor.

Bu değişikliklerin, doğrudan vakıf eseri olmayan bazı taşınmazların da vakıf mülkiyetine geçirilmesinin önünü açabileceği yönünde hukuki değerlendirmeler yapılırken, Yerebatan Sarnıcı örneğinin bu durumun somut bir yansıması olduğu ifade ediliyor.

Herhangi bir dava süreci işletilmeden ve idari yargı kararı olmaksızın tapu tescili yoluyla gerçekleştirilen mülkiyet değişikliği, kamuoyunda tartışma yaratırken; İstanbul Büyükşehir Belediyesi, söz konusu devir işlemine ilişkin tüm hukuki haklarını kullanacağını ve süreci yargıya taşıyacağını açıkladı.